Özel 100. Yıl Hastanesi olarak Ankara’da çok branşlı sağlık hizmeti, deneyimli hekim kadromuz ve hasta odaklı yaklaşımımızla sağlığınız için buradayız.
Ankilozan Spondilit (AS), genelde 15-20 yaş civarında belirti vermeye başlayan ve neredeyse tüm hastalarda 40 yaş öncesi ortaya çıkan “omurga romatizması” olup kendini özellikle dinlenmekle ortaya çıkan bel ağrısı ve bel tutukluğu ile gösterir. Kuyruk sokumu kemiği ile leğen kemiği arasında bulunan ve sakroiliak eklem adı verilen bölge, hastalığın başlangıç yeridir.
Ağrı ve tutukluk zamanla tüm omurga ve kalçalara yayılır. Hastaların %30 kadarında ise dizde şişme ve sıvı toplanması oluşur. Ankilozan Spondilit bu bölgeler dışında akciğer üst kısmında hasar ve hastaların %40 kadarında üveit adı verilen göz iltihabı da yapar.
Üveit bazen körlüğe kadar gidebildiği için özellikle önemlidir ve vakit kaybetmeden tedavi edilmelidir. Akciğerde görülen hasar kanser veya tüberküloz ile karışabildiği için önemli olsa da çok nadirdir.
Hastalık çoğu hastada sadece omurgada sınırlı olsa da diz veya ayak bileği gibi eklemlerde iltihaplanma da olabilmektedir. Hastaların %40 kadarında kanda iltihaplanmayı gösteren CRP ve sedim gibi değerler yükselmez ve hastalık gözden kaçabilir.
Ankilozan Spondilitin Neden Kaynaklanır?
Hastalığın tam olarak sebebi bilinmese de genetik bozukluklar önemli rol oynar.
Gen testi olarak bakılan HLA B27 testi, hastaların %80 kadarında pozitif olsa da sağlıklı bireylerin %4-8 kadarında da test pozitif saptanmaktadır.
Bağırsaklarda iltihaplanma, idrar yolu iltihapları ve sedef hastalığında AS benzeri hastalıklar görülebilir.
FMF ve Behçet hastalarında da AS sık görülmektedir.
Sigara kullanımı hastalığın sık görüldüğü ve daha ağır seyrettiği bir faktör olarak iddia edilmiştir.
Ankilozan Spondilit Sık Görülen Bir Hastalık mıdır?
Ülkemizde her 100 kişiden birinde AS veya benzeri bir romatizma vardır.
Erkeklerde biraz daha sık görülür ve erkeklerde hastalık daha ağır seyreder.
40 yaş altında genç bir insanın sabah bel ağrısı ve tutukluğu ile uyanması hastalık için önemli bir göstergedir.
Hareketle ve zamanla tutukluk ve ağrı geçse de her türlü istirahat ağrıyı ortaya çıkarır.
Başlangıçta sadece belde olan ağrı, kalça, sırt ve boyun bölgelerine de yayılabilir.
Diz şişliği, gözde kızarma ve iltihaplanma diğer bulgular arasındadır.
Hastaların bel ağrısı 3 aydan uzun sürerse ve ağrı kesicilerle tama yakın düzelirse AS hastalığından şüphelenilmelidir.
Hastalarda kas ve kemiklerin yapışma yerlerinde oluşan iltihap topuk ağrısına neden olur.
Ankilozan Spondilit Tanısı Nasıl Konur?
Tanı için:
40 yaş altında istirahatle başlayan, hareketle kaybolan ağrı ve tutukluk olmalı.
Ağrı 3 aydan fazla sürmeli ve ağrı kesicilere iyi yanıt vermeli.
HLA B27 testi pozitif olmalı.
Sakroiliak eklem MR’da sakroilit yani iltihaplanma olmalı.
Diğer önemli bulgular: üveit, akciğer tutulumu, topuk ağrısı, bel ve göğüs kafesinin esnekliğini kaybetmesi, ailede hastalığın varlığı, diz iltihabı, belde eğilme ve kamburlaşma.
Hastaların %60 kadarında kanda CRP ve sedim yükselir. Tüm bulgular herkeste olmayabilir ancak var olanlar romatologlar için tanı koydurucudur.
Ankilozan Spondilit Nasıl Tedavi Edilir?
İlaç Tedavisi:
Ağrı kesiciler
Sulfasalazin
Anti-TNF ilaçlar
Diğer Önemli Noktalar:
Ağrıları kesilir kesilmez her gün omurga ve eklemleri esnetecek egzersizler yapılmalı.
İlaçlar tek başına kamburlaşmayı engellemez.
Sigara kullanan hastalar mutlaka sigarayı bırakmalı.
Akla Gelen Sorular:
Çocuğunuzda hastalık gelişme riski en fazla %30 kadardır.
Düzenli ilaç kullanan ve egzersiz yapanlarda omurga eğilmesi olmaz.
Ağrı kesiciler iç organlara zararlı olabilir ama tedavide çok faydalıdır; gerektiği kadar kullanılmalı.
Egzersiz olmadan tedavi yetersizdir. Yoga, açma-germe hareketleri, aerobik, yüzme, pilates özellikle tavsiye edilir. Pahalı alet ve spor salonları gerekli değildir.
Kaplıca ve diğer sıcak tedaviler genelde hastalığı ve ağrıları şiddetlendirir. Hastalık tamamen sustuğunda, çok sıcak olmamak kaydıyla sıcak suya girmek zarar vermez, faydası da olmaz.
Anti-TNF ilaçlar neredeyse %100 etkili olup dünya çapında sık kullanılmaktadır. 20 yıllık tecrübeye göre enfeksiyon ve kanser riskinde çok az artış vardır. İlaç öncesi verem ve hepatit testleri yapılır.
Saygılarımla sağlıklı ve mutlu günler dilerim.
Özel Yüzüncü Yıl Hastanesi
İç Hastalıkları / Romatoloji Uzmanı Doç. Dr. Metin IŞIK
