Çocuğumun Boyu Neden Kısa Kalır?

Çocukların boy potansiyelini korumak için neler yapılabilir?

Her ebeveyn çocuğunun sağlıklı büyüyüp gelişmesini arzu eder; boyca yaşıtlarından geri olması anne babalarda endişeye sebep olur. Neyse ki boy kısalıklarının %75-80’i genetik ya da yapısal boy kısalıkları olarak tanımladığımız iyi huylu durumlardır ve çoğunlukla tedavi gerektirmez.

Çocuklarda ciddi boy kaybına neden olan patolojik ve tedavi gerektiren ağır boy kısalıkları tüm vakaların yaklaşık %20’sini oluşturmaktadır.

Genetik veya ailevi boy kısalığı

• Bu çocuklar aslında tamamen sağlıklıdır.
• Anne ya da babanın minyon yapılı olması nedeniyle soya çekim söz konusudur.
• Anne baba boyu, çocukların erişkin çağda ulaşabilecekleri boyu %50 oranında etkiler.
• İkinci ve üçüncü derece akrabaların boyunun etkisi daha sınırlıdır.

Bu çocuklar normal boyun alt sınırında doğar, iki-üç yaşına doğru yavaş yavaş persantil kaybeder ve kendi büyüme çizgilerine ulaşırlar.

• Kemik olgunlaşmaları ve ergenliğe girme yaşı normaldir.
• Erişkin çağda minyon yapılı ve sağlıklı bireyler olarak yaşamlarına devam ederler.

Yapısal boy kısalığı

• Yapısal olarak büyümede gerilik söz konusudur.
• Ergenliğe kadar ufak tefek, ince yapılı ve kemik olgunlaşması geride olan çocuklar olarak dikkat çekerler.
• Ergenliğe yaşıtlarına göre biraz daha geç girerler ve ergenlikle beraber boy atıp normal erişkin boya ulaşırlar.
• Ergenlik tamamlanması ve kemiklerdeki büyüme kıkırdaklarının kapanması gecikir.
• Daha çok erkek çocuklarda gözlenir ve baba, amca veya dayılarda benzer öykü olabilir.

Patolojik (sorunlu) boy kısalıkları

• Anne karnında yaşanan gelişme sorunları
• Kemiklerle ilgili genetik bozukluklar
• Beslenme bozuklukları
• Büyüme hormonu eksikliği
• Hipotiroidi
• Erken ergenlik gibi hormonal bozukluklar
• Turner Sendromu gibi hastalıklar
• İç organları ilgilendiren kronik hastalıklar: çölyak, böbrek hastalıkları, ağır astım, kötü gidişli şeker hastalığı vb.

Takip ve önlemler

• Çocuğun boyunun yaşına göre normal uzayıp uzamadığı düzenli olarak takip edilmelidir.
• Evde 3-4 ayda bir boy ölçümü yapıp işaret koymak akıllıca bir yöntemdir.
• Boy kısalığı endişesiyle doktora getirilen bir çocuğun boyu, kendi yaşı ve cinsine göre %3’lük dilimin altında kalıyorsa altta yatan tedavi gerektiren bir durum araştırılır.

Tedavi ve sonuç

• Ayrıntılı sorgulama, muayene ve tetkik çocuk endokrin uzmanının alanına girer.
• Boy takibi, çok değerli veriler sunar.
• Patolojik boy kısalıklarının çoğunun tedavisi mümkündür.
• Tedaviler sayesinde pek çok çocuk erişkin dönemde tamamen normal bir boya ulaşabilir.

Prof. Dr. Fatma Demirel
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Çocuk Endokrinolojisi Yan Dal Uzmanı