BEHÇET HASTALIĞI VE TEDAVİSİ

Behçet Hastalığı, ağızda ve cinsel organlarda aft yapan; ciltte ortası sert mor-kırmızı yaralar, ergenlik sivilceleri, iğne batan yerde sivilce oluşumuna neden olan; eklemlerde iltihaplanma, gözde körlüğe dek giden iltihaplanma, bağırsaklarda yaralar ve nadiren de beyin tutulumu ile seyredebilen bir tür damar romatizmasıdır. Hastalık, Türk Dermatoloji (Cildiye) Doktoru Ordinaryüs Profesör Dr. Hulusi Behçet tarafından tanımlanmıştır.

Görülme Yaşı ve Sıklığı

• Hastalık genelde genç yaşlarda görülür.
• Çocuk ve 50 yaş üstü bireylerde yeni başlayan Behçet Hastalığı olası değildir.
• Erkeklerde daha ağır seyreden hastalık, her iki cinsiyet grubunda eşit sıklıkta görülür.
• Ülkemizde ve Japonya’da sık görülür; dünyanın geri kalanında nadiren rastlanır.

Ağız ve Cinsel Bölge Bulguları

• Ağızda aft: Her hastada görülür ve hastalığın olmazsa olmaz bulgusudur.
  • Çok sık tekrar eder, aynı anda birden fazla görülebilir.
  • Normal aftlar 6-7 günde iyileşirken Behçet aftları 15 günde iyileşir.
• Cinsel bölge aftları: Çok daha nadir görülür (hayat boyu 2-3 adet).
  • Ağrısızdır, iz bırakarak iyileşir.
  • İyileşmesi uzun sürdüğü için muayenede yıllar sonra izler saptanabilir.

Cilt Bulguları

1. Eritemanodozum: Ortası sert mor-kırmızı yaralar, kollar ve bacaklarda sık çıkar.
   • Yaklaşık 3 cm büyüklüğe ulaşabilir.
   • İz bırakmadan iyileşebileceği gibi hafif koyulaşma ile de geçebilir.
2. Ergenlik benzeri sivilceler: Sırt ve göğüs ön kısmında daha sık görülür.
3. Paterji testi bulgusu: İğne batan yerlerde oluşan minik sivilceler, tanı için yapılan cilt testine dayanır.

Göz Tutulumu

• En korkulan yan etki: Gözde kızarma ve bulanık görme ile beliren üveit.
• Körlük ile sonuçlanabilir; geçmişte ülkemizde en sık körlük nedenlerinden biri iken artık etkin tedavilerle nadiren görülür.
• Göz tutulumu hastaların yarısında görülür, erkeklerde daha sık oluşur.

Eklemlerde Bulgular

• Eklemlerde şişlik ve sıvı toplanması görülebilir (çoğunlukla diz).
• 7-10 gün süren şişlik ve ağrı ile ortaya çıkar; tamamen iyileşir.
• Aralıklı tekrarlasa da kalıcı hasar beklenmez.

Damar ve Sinir Sistemi Tutulumu

• Behçet Hastalığı bir damar romatizmasıdır; damarlardaki iltihap pıhtı veya balonlama (anevrizma) ile kendini gösterebilir.
• Sinir sistemi tutulumu baş ağrısı gibi hafif bulgular ile başlayabilir; felce kadar giden bulgular yapabilir.

Bağırsak Tutulumu

• Bağırsaklarda ülserler görülebilir; Japonlarda daha sık, Türklerde de nadiren rastlanır.

Tanı ve Testler

• Cilt testi hastaların yarısında pozitiftir.
• Hastalık genelde 50 yaş sonrası hafifleme eğilimindedir.
• Ataklar tarzında iyileşme ve alevlenme dönemleri yaşanabilir.

Tedavi

• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar sık kullanılır.
• Hafif hastalarda sadece bahar çiğdeminden elde edilen kolşisin maddesi kullanılabilir.
• Yeni tedaviler ile bulgular genelde hasarsız atlatılabilir.
• Ailesel özelliği olan hastalarda erken tanı ve sık takip ile sakatlık kalmadan ömür tamamlanabilir.

Akla Takılanlar

• Sebebi kesin olarak bilinmiyor.
• Bulaşıcı değildir ama çocuklara miras kalabilir.
• Genç yaşlarda hasar olmadan atlatılırsa, 50 yaş sonrası hastalık neredeyse tamamen susar; bazen tedavi gerekmez.
• Özel bir diyeti yoktur; sigara içilmemesi dışında ek önlem gerektirmez.
• Hastalık kısırlık yapmaz; ancak bazı ilaçlar kısırlığa neden olabilir.
• Hamile kalma, doğum ve emzirme için sakınca yoktur.

Sağlıklı günler dileği ile
Doç. Dr. Metin IŞIK
Özel 100. YIL HASTANESİ
İç Hastalıkları / ROMATOLOJİ UZMANI